Koolsail 2010 in Broek op Langedijk:
een ander "Sail" dan Amsterdam

In 1975 werd in Amsterdam ter gelegenheid van het 700-jarig bestaan van de stad voor het eerst Sail Amsterdam georganiseerd. Dit jaar vindt van 19 tot en met 23 augustus de achtste editie plaats. Sail Amsterdam inspireerde andere plaatsen om soortgelijke evenementen te organiseren, zoals Delftsail en Sail Kampen. Boeiende evenementen die altijd veel publiek trekken en die doorgaans op Sail Amsterdam lijken, maar dan wat kleiner.

Een interessante tegenhanger, eveneens elke vijf jaar, is "Koolsail" in Broek op Langedijk. Interessant omdat het zo anders is. Hier geen indrukwekkende tall-ships, maar vooral veel kleine akkerschuiten; geen grote commerciële organisatie met een hoop merchandising, maar een enthousiaste club mensen en een evenement waar op feestelijke wijze de aandacht wordt gevestigd op het cultureel erfgoed van de streek.

Nautische evenementen
Koolsail wordt georganiseerd door de Stichting Langedijk Waterrijk, die zich sterk maakt voor het behoud van het Langedijker cultuurlandschap en de daarbij behorende schepen. Om (ook in de rest van het land) de aandacht te trekken, legt de stichting bezoeken af aan nautische evenementen met historische Langedijker vrachtschepen en akkerschuiten én worden maritieme evenementen georganiseerd. Dit jaar was het weer Koolsail van woensdag 5 mei t/m zaterdag 8 mei 2010 in Broek op Lagedijk.

Wereldrecord
Daarbij werd het ludieke element niet geschuwd. Op vrijdag 7 mei is een geslaagde poging gedaan om het wereldrecord "Akkerschuiten in konvooi varen" neer te zetten. De organisatie heeft iedereen opgeroepen die in het bezit is van een akkerschuit, vlet, kloetschuit of ander schip dat voorheen gebruikt werd in het Geestmerambacht om mee te doen. De schuiten moesten wel authentiek zijn en mochten bijvoorbeeld niet worden voortbewogen door een buitenboordmotor.

Stichting Langedijk Waterrijk
Langedijk Waterrijk probeert de laatste restanten van "het Rijk der Duizend Eilanden" te behouden, evenals de nog bestaande varende monumenten en gereedschappen die gebruikt werden voor de scheepsbouw in het gebied. De stichting streeft naar een volledig overzicht van alle schuiten, aken, vletjes, en vrachtschepen die in het gebied gebruikt zijn. Langedijk Waterrijk is als behoudsorganisatie aangesloten bij de Federatie Oud-Nederlandse vaartuigen (FONV) en zorgt voor het aanmelden van historische Langedijker akkerschuiten en vrachtschepen bij het Nationaal Register Varende Monumenten.

Langedijk Waterrijk streeft naar een overzicht van alle schuiten, aken, vletjes, en vrachtschepen die in het gebied gebruikt zijn. Op de foto een Langedijker met de huidge naam "Vertrouwen 3".
Foto: Stichting Langedijk Waterrijk

Historische context
In veel delen van Nederland zijn kleine vaartuigen ten behoeve van de landbouw gebouwd en gebruikt. De meeste verschillen niet veel van die in en rond Langedijk. Maar het behoud van zoveel van deze vaartuigen in hun oorspronkelijke historische context, met daarbij ook het grotere varend erfgoed, is in ons land wel bijzonder, zeker als het behoud van die context in de streek ook de nodige aandacht krijgt. Daarbij heeft Koolsail 2010 een zeer intrigerend thema: "Van Vaarpolder naar Rijpolder". Deze ontwikkeling, één van de resultaten van de grote herverkaveling van de jaren 1960 en '70, voltrok zich meer dan veertig jaar geleden en is daarmee inmiddels zélf al weer boeiende geschiedenis geworden.

• Meer over geschiedenis en cultureel erfgoed van Broek op Langedijk >>

Verslagen
Op de website van Langedijk Waterrijk zijn fotoverslagen te vinden van de verschillende evenementen. NB: Kijk voor meer informatie over deze foto's en het gebruik ervan op de homepage van de fotogallerijen!

Op 7 mei werd de recordpoging ondernomen om met zoveel mogelijk akkerschuiten achter elkaar door het Rijk der Duizend Eilanden te varen. De organisatie had gehoopt op 100 schuiten maar het werden er 202! Een notaris heeft ze allemaal geteld. Nu maar wachten tot één en ander in het Guiness book of Records terecht komt.

• Naar de foto's van deze recordpoging >>
• Naar een video van deze recordpoging (even scrollen) >>

Er was tijdens Koolsail nóg een wedstrijd-elelement ingebouwd en wel een "Kloetwedstrijd". Vooral na de Tweede Wereldoorlog werden de akkerschuiten op grote schaal gemotoriseerd, maar vóór die tijd was het meestal "kloeten" geblazen, dat wil zeggen dat de schuit met handkracht werd voorbewogen met een vaarboom. Was het kloeten vroeger bittere noodzaak, tegenwoordig gebeurt het vooral nog voor de lol. Maar er schuilt óók een educatief element in; het publiek ziet immers, hoe dat vroeger in z'n werk ging.

• Naar de foto's van de Kloetwedstrijd >>

Om thema "Van Vaarpolder naar Rijpolder" uit te beelden stonden historsche vrachtwagens en tractoren opgesteld.

• Naar de foto's van de vrachtwagens en tractoren >>

Vrachtwagens en tractoren vormen één aspect van de modernisering van de agrarische sector in de 20e eeuw. Een ander aspect is de mechanisering op de boerenbedrijven zélf door middel van stationaire motoren. Ook daarvan was een interessante collectie te zien tijdens Koolsail.

• Naar de foto's van de oude motoren >>

In de oude Broekerveiling werd een traditionele veiling gehouden. Daarbij voeren vrijwilligers, net als vroeger de tuinders, met hun schuiten vol groenten dóór de veiling heen, terwijl het publiek voor handelaar kon spelen op de producten kon bieden. Alle groenten kwamen uit het Oosterdelgebied.

• Naar de foto's van de veiling >>

Tenslotte werd nog belangrijk aspect van het werk van de Stichting Langedijk Waterrijk gepresenteerd: de "schouwcommissie". Schuiteigenaren die menen dat hun akkerschuit voldoet aan de normen die gesteld worden aan "Varend Erfgoed" kunnen hun schuit laten schouwen door de schouwcommissie van Langedijk Waterrijk. De schuit wordt dan op de museale scheepshelling in Broek op Langedijk aan een grondige inspectie onderworpen.

• Naar de foto's van de inspectie >>