Mobiliteitsgeschiedenis? Kennen we die?

De stichting MCN wil een essentiële bijdrage leveren aan de totstandkoming van een Mobiele Collectie Nederland als een representatief beeld van de Nederlandse mobiliteitsgeschiedenis. 'Kennen we die geschiedenis dan?', zo krijgt MCN af en toe te horen.

Transportrevolutie en mobiliteitsexplosie hebben alles te maken met de Industriële Revolutie in de 19e en 20e eeuw. Dankzij de binnenvaart kon in Nederland de industrie zich ontwikkelen. Historische berdijfsvaartuigen representeren daarmee een belangrijk stuk mobiliteitsgeschiedenis. Foto Anton van Daal

Integrale studie
Of wij de geschiedenis van de mobiliteit in Nederland kennen? Ja en nee. Er zijn de afgelopen decennia tientallen, zo niet honderden boeken verschenen zijn over allerlei aspecten van die geschiedenis, van overzichtswerken over de geschiedenis van de spoorwegen en de luchtvaart in ons land en een Maritieme canon tot interessante historische verhandelingen over één enkel schip of een type vrachtwagen.
We weten er dus héél véél van; op deelaspecten. Maar het ontbrak lange tijd aan een integrale studie over de mobiliteitsgeschiedenis als geheel.

Standaardwerk
Die integrale studie is vorig jaar verschenen. Er is meer dan tien jaar aan gewerkt door Gijs Mom van de TU Eindhoven en Ruud Filarski, vroeger werkzaam bij Rijkswaterstaat. Het is zonder meer een standaardwerk over de geschiedenis van transport en mobiliteit in Nederland sinds 1800. Twee dikke handboeken met een schat aan informatie over diligences, binnenvaartschepen, trams, treinen, auto's, vliegtuigen en alles wat daar onder te rangschikken valt.

Aanrader
Daarmee is vast niet gezegd, dat alles wat we zouden willen weten om een representatief beeld van die mobiliteitsgeschiedenis te construeren nu op papier staat. Maar we kunnen gerust van spreken van een "aanrader" voor iedereen die zich met mobiliteitsgeschiedenis en mobiel erfgoed bezig houdt.

Geschiedenis
"Ja dus, nu kennen we die mobiliteitsgeschiedenis" en "nee dus, we weten nog lang niet alles". Of "nou, ik heb er wel wat over op te merken". Maar zo gaat dat met een vak als geschiedenis. Of het nu om de historische ontwikkeling van de mobiliteit gaat of over de Tweede Wereldoorlog, er valt altijd méér te weten en er valt altijd over te discussiëren.

Boeiende combinatie
En hebben we daar wat aan bij het construeren de Nederlandse mobiliteitsgeschiedenis en dus bij de samenstelling van de Mobiele Collectie Nederland? Ja natuurlijk. Ook hier geldt dat we nog lang niet alles weten en dat er van alles over op te merken valt. De Mobiele Collectie Nederland is niet alleen een verzameling mobiel erfgoed; het is vooral een onderwerp voor onderzoek én discussie... Geschiedenis en erfgoed; het blijft een boeiende combinatie.

Automobieltypes
Gijs Mom heeft zelf al eerder aangetoond welke relatie er kan zijn tussen de geschiedenis van de mobiliteit en het mobiel erfgoed. Hij verrichtte in opdracht van de Federatie Historische Automobiel- en Motorfietsclubs (FEHAC) een onderzoek naar automobieltypes, die onder zekere vooronderstellingen, het meest representatief zijn voor de Nederlandse autogeschiedenis. Dit onderzoek is gebruikt om er voor te zorgen dat van deze automobieltypes in ieder geval een exemplaar in het Nationaal Register Rijdende Monumenten kan worden opgenomen.

Van transport naar mobiliteit

deel 1: De transportrevolutie (1800-1900)
deel 2: De mobiliteitsexplosie (1895-2005)

Ruud Filarski en Gijs Mom

ISBN 978.90.5730.450.7

Deze boeken zijn uitgegeven door de Walburg Pers