Het Nationaal Register Mobiel Erfgoed

Een 'Monumentenlijst' voor historische vervoermiddelen

- dd 111125

Het Nationaal Register Mobiel Erfgoed (NRME) heeft tot doel overzicht en inzicht  te verschaffen:

Dit register kan wel gezien worden als een 'monumentenlijst' voor historische vervoermiddelen, al moeten we daarbij niet denken aan een lijst met wettelijk beschermde objecten.

Samenwerking

Het register is ontwikkeld door de stichting Mobiele Collectie Nederland in samenwerking met de zogenaamde "sectorale registerhoudende organisaties". Dat zijn vier koepelorganisaties in het mobiel erfgoed, te weten de Federatie Oud Nederlandse Vaartuigen (FONV), de vereniging Historisch Railvervoer Nederland (HRN), de Federatie Historische Automobiel- en Motorfietsclubs (FEHAC) en de Nationale Federatie Historische Luchtvaart (NFHL).
Financiële steun werd onder andere verkregen van het Ministerie van OCW, de Mondriaan Stichting en het Prins Bernhard Cultuurfonds.

Achtergronden

Tijdens de Cultuurnotaperiode 2001 – 2004 vroeg het Ministerie van OCW aan het bestuur van de stichting MCN expliciet om een 'overzicht te verschaffen van het mobiel erfgoed in ons land en inzicht in de cultuurhistorische waarde daarvan'. Het Ministerie stelde daarvoor in het kader van de Cultuurnota 2001 - 2004 ook financiële middelen beschikbaar.

Werkveld goed vertegenwoordigd

Naast de FONV, HRN, de FEHAC en de NFHL hebben diverse vertegenwoordigers van transportmusea zitting in het bestuur van MCN. Zo is er voor gezorgd dat het hele werkveld van het mobiel erfgoed, met z'n vele particuliere en museale organisaties en instellingen, goed vertegenwoordigd is.

Totaalbeeld

Het MCN-bestuur besloot dan ook in goed overleg met het Ministerie van OCW de verstrekte financiële middelen in te zetten voor de ontwikkeling van een 'Nationaal Register Mobiel Erfgoed' (NRME). Dit register zou een totaalbeeld gaan geven over de wereld van het mobiel efgoed.

Gevoed vanuit sectorale registers

Het NRME wordt in principe 'gevoed' vanuit de vier sectorale registers van de genoemde koepelorganisaties FONV, HRN, FEHAC en NFHL. De door OCW beschikbaar gestelde middelen zijn daartoe over de vier koepelorganisaties verdeeld, onder de afspraak dat deze koepelorganisaties hun bijdrage leveren aan het Nationaal Register Mobiel Erfgoed.

Convenant

De wijze waarop vanuit de vier sectorale registers registers gegevens worden aangeleverd voor het NRME, is door vertegenwoordigers van de vier sectorale koepelorganisaties en het MCN-bestuur vastgelegd in een 'Convenant tot het onderhoud en beheer van het Nationaal Register Mobiel Erfgoed', voor het eerst in 2004. In maart 2010 is een nieuwe versie van dit convenant door de genoemde organisaties getekend.

Informatiestructuur

De beschrijving van de objecten volgt in principe de zogenaamde 'Objectbeschrijving voor het mobiel erfgoed' (OBS). Dit OBS is onderdeel van het 'Waardestellend kader mobiel erfgoed' (WSK), van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en MCN en vastgelegd in 'Erfgoed dat Beweegt' (uitgave Stokerkade Cultuurhistorische uitgeverij en RCE ism. MCN; 2009, 2e druk).
Daar waar een sectoraal register nog niet aan deze objectbeschrijving kan voldoen, zal in overleg naar een oplossing worden gezocht.

Geïnventariseerd

Er wordt in het NRME een onderscheid gemaakt tussen 'geregistreerde' objecten en 'geïnventariseerde' objecten. Van de geïnventariseerde objecten weten (of vermoeden) we dat ze bestaan; ze worden in het NRME getoond met enige essentiële informatie en, indien voorradig, een foto.

Daadwerkelijke registratie

Voor daadwerkelijke registratie is méér nodig. Het object is in dit geval door één of meer deskundigen gevalideerd en eventueel beoordeeld op cultuurhistorische waarde. Daarna kan het al dan niet opgenomen worden in één de vier genoemd sectorale registers van FONV, HRN, FEHAC en NFHL (respectievelijk Nationaal Register Varende Monumenten, Nationaal Register Railmonumenten, Nationaal Register Vliegende Monumenten en Nationaal Register Rijdende Monumenten) en via het NRME centraal zichtbaar gemaakt.

Handomdraai

In het NRME is met een handomdraai te zien welke objecten daadwerkelijk geregistreerd zijn en welke slechts geïventariseerd. Bij het zoeken in het NRME kunt u er voor kiezen alléén geregistreerde objecten, alléén geïnventariseerde objecten of alle objecten in het NRME te zien.

Vrijwel geheel in beeld

Zoals wel vaker bij grote projecten op het gebied van de mobiliteit, bleek het NRME een complex project en duurde de realisatie ook langer dan gepland. Maar het NRME raakt nu flink gevuld. U ziet anno 2011 in het register een overzicht van bijna 1400 objecten in de sector Railgebonden erfgoed (waarvan ruim de helft geregistreerd als Railmonument), zo'n 1000 objecten in de sector Vliegend erfgoed (waarvan bijna 800 voorlopig geregistreerd als Vliegend monument). Deze sectoren zijn daarmee vrijwel geheel in beeld.

Goede start

In de sector Rijdend erfgoed is een goede start gemaakt door de inventarisatie van zo'n 100 objecten, waarvan er 60 zijn geregistreerd als Rijdend Monument. In de sector van het Varend erfgoed zijn momenteel 30 geïinventariseerde objecten te zien. Aan de toegankelijkheid van de rest wordt nu hard gewerkt.

Vragen of opmerkingen

Heeft u iets te vragen of op te merken over het Nationaal Register Mobiel Erfgoed? Dat kan via het secretariaat van de stichting MCN:

Voor informatie over de sectorale registers:

Actueel

Over het NRME valt met regelmaat actueel nieuws te melden. Zo heeft de Stichting Veteraan Autobussen inmiddels haar hele collectie in het NRME ingevoerd en heeft een onafhankelijke beoordelingscommissie de cultuurhistorische waardestelling van deze historische autobussen onlangs afgerond. En in oktober 2011 is het verslag over 2009-2010 van het Nationaal Register Railmonumenten verschenen.

Werk aan de winkel

Verder kunnen we vaststellen dat het Nationaal Register Mobiel Erfgoed nooit "af" zal zijn en dat werk aan de winkel blijft met inschrijving, beoordeling en registratie van nog niet opgenomen mobiel erfgoed.
In de sector Rail zijn honderden objecten wel bekend, maar niet geregistreerd. Het aantal geregistreerde auto's vormen nog slechts een druppel op een gloeiende plaat van de naar schatting enkele honderdduizenden 'klassiekers'. En dan hebben we het nog niet gehad over andere historische wegvoeruigen als stoomwalsen, rijtuigen, bromfietsen en fietsen.